Czy reszta na pewno jest milczeniem?

      Jak u was jest z Szekspirem? Jakie skojarzenia tak na szybko?  Czy szargały was wątpliwości typu Być albo nie być? Czy  tragiczna miłość, a może zazdrość? Czy żądza władzy? Tak przywołałam najbardziej popularne motywy. A pewnie i pozostałe przyjdą na pamięć w trakcie pisania.

Podczas Akademickich Spotkań z kulturą odbyły się w moim mieście już XIII Spotkania Szekspirowskie, którego organizatorem od wielu lat  jest niestrudzony propagator tego wielkiego twórcy- dr Paweł Kaptur wspólnie z władzami uczelni ANSG. Prywatnie znam Pawła od lat.

Na spotkanie z Szekspirem Paweł tym razem zaprosił profesora UAM w Poznaniu pana  Jacka Fabiszaka, literaturoznawcę specjalizującego się w literaturze angielskiej.

Przed muralem, który powstał prawie 10 lat temu w równą rocznicę śmierci pisarza.

Panowie w lekkiej przyjemniej atmosferze w towarzystwie kilkunastu dam, tudzież kawalerów i  jegomościów rozmawiali o Szekspirze.

Profesor wspominał o początkach jego szekspirowskiej  pasji.  Udowodnił wspólnie z innymi naukowcami, że Szekspir na pewno istniał, a nawet prócz swojej literackiej pracy był „biznesmanem” tamtych czasów, tworzył rękawiczki i podobno pożyczał pieniądze na procent.  Prócz takich intrygujących rewelacji o lichwie, profesor Fabiszak  zainteresował  nas informacją o pierwszych tłumaczeniach Szekspira na język polski.  Na szerszą skalę zaczęło się to dopiero w XIX wieku , ale tłumaczenia były  z języka niemieckiego lub francuskiego i dokonywał ich doskonale Józef Paszkowski. Potem mamy już współczesne wersje- Barańczaka i Słomczyńskiego.

Profesor Fabiszak pisał bardzo ciekawą habilitację  pt. Szekspir w Polskiej Telewizji. Studium przedstawień szekspirowskich w formacie Telewizji Polskiej. Najbardziej podobała mu się Zimowa opowieść z 1977roku.

Przy tak znamienitej okazji sama miałam różne przemyślenia, z którymi chciałam się z wami podzielić. A wszystko zaistniało dzięki temu niezwykłemu  Spotkaniu.

W tym momencie może sobie oddam głos i powiem, bez zaglądania do google,  że z dzieciństwa pamiętam Poskromienie złośnicy z młodziutką Magdalena Zawadzką.  Również film z Elisabeth Tylor i Richardem Burtonem. W serialu Czterdziestolatek, który namiętnie śledzę od lat  na różnych programach, jest scena z oglądaniem w telewizji przedstawienia Romeo i Julia. Też wtedy  widziałam, a grał tam Krzysztof Kolberger. Trochę później podziwiałam uwspółcześnioną wersję Otella z Joanną Pacułą i Danielem Olbrychskim. W liceum duże wrażenie zrobił na mnie film Roman Polańskiego Tragedia Makbeta, a wspólne oglądanie Tronu we krwi w TV zawsze wspominamy z moim studenckim kolegą.

W dalszej części panowie rozmawiali o Szekspirze w odniesieniu do pop-kultury. Filmowych ekranizacji jest mnóstwo i powstawały od początku istnienia kina. Z czego najpopularniejszy jest Hamlet, dosłownie i w luźnych nawiązaniach. A o nim samym to film Zakochany Szekspir.

 Sama sobie też rozmyślałam. Pamiętacie w  Vabank- źle się dzieje w państwie duńskim? Pozostałe najpopularniejsze utwory to Romeo i Julia- musical West Side Story,  Makbet,  Otello, Król Lear, Antoniusz i Kleopatra- film z Elisabeth Tylor i Richardem Burtonem.  Nawet w westernach, kiedyś moich ulubionych,  motywy władzy, zemsty, przeznaczenia, konfliktu społecznego, miłości są bardzo szekspirowskie.  Tytuły, imiona bohaterów i cytaty stały się częścią mowy potocznej w każdym języku, są w reklamach, rozprawkach, wykładach.  Natura ludzka się nie zmieniła, a nikt tego nie wiedział lepiej niż Szekspir. Bo któż z nas nie używa  cytatu:

 być albo nie być oto jest pytanie, jestli w istocie szlachetniejszą rzeczą  znosić pociski zawistnego losu,

 czy też stawiwszy czoło morzu nędzy przez opór wybrnąć  z niego, umrzeć zasnąć i na tym koniec.

Tłumaczenie Paszkowskiego.

Tłumaczenie Barańczaka.

  

Kto nie mówi o zakochanym- ale z ciebie Romeo, gdy zazdrosny- nie bądź taki Otello, czy nie rozważamy o  Hamletowskich dylematach,  piękną noc nazywamy snem nocy letniej. Takimi cytatami upiększamy nasze wypowiedzi:

 są rzeczy na niebie i na  ziemi, o których nie śniło się naszym filozofom, -Hamlet

 ludzie są tacy jak czasy,-Król Lear  

życie jest tylko przechodnim półcieniem, - Makbet

w tym szaleństwie  jest  metoda,-Hamlet

  niech ryczy z bólu ranny łoś, zwierz zdrów niech przebiega knieje, ktoś nie śpi, aby spać mógł ktoś, to są zwyczajne dzieje -Hamlet

  zdaje mi się, że widzę, gdzie? przed oczyma duszy mojej.-Hamlet. Mickiewicz nawiązywał w balladzie Romantyczność 

Wracając  jeszcze do naszego wykładu. Panowie mówili również o  Szekspirowskim  szlaku turystycznym. Taka ciekawostka, a najpopularniejsza destynacja to Stratford-upon-Avon,  miejsce urodzenia pisarza, 

Przewodnik, który kupiłam sobie podczas pobytu w lipcu 1997r.

Londyn- teatr Globe- miejsce pracy,  Verona i Elsynor w Danii czyli  Helsingor.  Miałam przyjemność podążać tamtymi śladami, cały świat tam przyjeżdża. Tak  wspaniale działa mit literacki.

Poniżej Dom Julii w Weronie, ale to wiadomo tylko  postać literacka. W Weronie autentyczny jest natomiast  doskonale zachowany amfiteatr z I wieku n.e, trzeci największy we Włoszech. Podziwiałam miasto we wrześniu 2022.

Nad rzeką Avon- w głębi  Królewski Teatr Szekspirowski. 1997r.

Dom Anny Hathaway- żony pisarza. 1997r.

Zrekonstruowany Dom  Urodzin Szekspira.1997r.

premiera w 1992 roku, ale ja byłam później.

W kuluarach  opowiadaliśmy o sztukach Szekspira, na których byliśmy w teatrze. Znalazłam program Hamleta, który widziałam pod koniec lat 90. Znakomita obsada. Spójrzcie. Ale z tego co pamiętam, to dziwne było to przedstawienie. Jakby współczesne. Podobał mi się Marek Walczewski, bo on zawsze szalony, Zobaczyłam dawno niewidzianą Ewę Żukowską i myślałam, że to Jadwiga Jankowska-Cieślak.

Bilet za 15 zł, fajnie. To zaraz po denominacji pewnie. 

 Spotkania Szekspirowskie w moim mieście to rozmowy z fajnymi ludźmi.

Reszta jest milczeniem.

Zapraszam do refleksji na szekspirowski temat. Guciamal guciamal z pewnością mnie nie zawiedzie, jeżeli chodzi o przedstawienia😀.