Jak u was jest z Szekspirem? Jakie skojarzenia tak na szybko? Czy szargały was wątpliwości typu Być albo nie być? Czy tragiczna miłość, a może zazdrość? Czy żądza władzy? Tak przywołałam najbardziej popularne motywy. A pewnie i pozostałe przyjdą na pamięć w trakcie pisania.
Podczas Akademickich Spotkań z kulturą odbyły się w moim mieście już XIII Spotkania Szekspirowskie, którego organizatorem od wielu lat jest niestrudzony propagator tego wielkiego twórcy- dr Paweł Kaptur wspólnie z władzami uczelni ANSG. Prywatnie znam Pawła od lat.
Na spotkanie z Szekspirem Paweł tym razem zaprosił profesora UAM w Poznaniu pana Jacka Fabiszaka, literaturoznawcę specjalizującego się w literaturze angielskiej.
![]() |
| Przed muralem, który powstał prawie 10 lat temu w równą rocznicę śmierci pisarza. |
Panowie w lekkiej przyjemniej atmosferze w towarzystwie kilkunastu dam, tudzież kawalerów i jegomościów rozmawiali o Szekspirze.
Profesor wspominał o początkach jego szekspirowskiej pasji. Udowodnił wspólnie z innymi naukowcami, że Szekspir na pewno istniał, a nawet prócz swojej literackiej pracy był „biznesmanem” tamtych czasów, tworzył rękawiczki i podobno pożyczał pieniądze na procent. Prócz takich intrygujących rewelacji o lichwie, profesor Fabiszak zainteresował nas informacją o pierwszych tłumaczeniach Szekspira na język polski. Na szerszą skalę zaczęło się to dopiero w XIX wieku , ale tłumaczenia były z języka niemieckiego lub francuskiego i dokonywał ich doskonale Józef Paszkowski. Potem mamy już współczesne wersje- Barańczaka i Słomczyńskiego.
Profesor
Fabiszak pisał bardzo ciekawą habilitację pt. Szekspir w Polskiej Telewizji. Studium
przedstawień szekspirowskich w formacie Telewizji Polskiej. Najbardziej
podobała mu się Zimowa opowieść z 1977roku.
Przy tak znamienitej okazji sama miałam różne przemyślenia, z którymi chciałam się z wami podzielić. A wszystko zaistniało dzięki temu niezwykłemu Spotkaniu.
W tym
momencie może sobie oddam głos i powiem, bez zaglądania do google, że z dzieciństwa pamiętam Poskromienie
złośnicy z młodziutką Magdalena Zawadzką.
Również film z Elisabeth Tylor i Richardem Burtonem. W serialu
Czterdziestolatek, który namiętnie śledzę od lat na różnych programach, jest scena z oglądaniem w telewizji przedstawienia Romeo i Julia. Też wtedy widziałam, a grał tam Krzysztof Kolberger.
Trochę później podziwiałam uwspółcześnioną wersję Otella z Joanną Pacułą i
Danielem Olbrychskim. W liceum duże wrażenie zrobił na mnie film Roman
Polańskiego Tragedia Makbeta, a wspólne oglądanie Tronu we krwi w TV zawsze
wspominamy z moim studenckim kolegą.
W dalszej części panowie rozmawiali o Szekspirze w odniesieniu do pop-kultury. Filmowych ekranizacji jest mnóstwo i powstawały od początku istnienia kina. Z czego najpopularniejszy jest Hamlet, dosłownie i w luźnych nawiązaniach. A o nim samym to film Zakochany Szekspir.
Sama sobie też rozmyślałam. Pamiętacie w Vabank- źle się dzieje w państwie duńskim? Pozostałe najpopularniejsze utwory to Romeo i Julia- musical West Side Story, Makbet, Otello, Król Lear, Antoniusz i Kleopatra- film z Elisabeth Tylor i Richardem Burtonem. Nawet w westernach, kiedyś moich ulubionych, motywy władzy, zemsty, przeznaczenia, konfliktu społecznego, miłości są bardzo szekspirowskie. Tytuły, imiona bohaterów i cytaty stały się częścią mowy potocznej w każdym języku, są w reklamach, rozprawkach, wykładach. Natura ludzka się nie zmieniła, a nikt tego nie wiedział lepiej niż Szekspir. Bo któż z nas nie używa cytatu:
być albo nie być oto jest pytanie, jestli w istocie szlachetniejszą rzeczą znosić pociski zawistnego losu,
czy też stawiwszy czoło morzu nędzy przez opór wybrnąć z niego, umrzeć zasnąć i na tym koniec.
Tłumaczenie Paszkowskiego.
![]() |
| Tłumaczenie Barańczaka. |
Kto nie mówi o zakochanym- ale z ciebie Romeo, gdy zazdrosny- nie bądź taki Otello, czy nie rozważamy o Hamletowskich dylematach, piękną noc nazywamy snem nocy letniej. Takimi cytatami upiększamy nasze wypowiedzi:
są rzeczy na niebie i na ziemi, o których nie śniło się naszym filozofom, -Hamlet
ludzie są tacy jak czasy,-Król Lear
życie jest tylko przechodnim półcieniem, - Makbet
w tym szaleństwie jest metoda,-Hamlet
niech ryczy z bólu ranny łoś, zwierz zdrów niech przebiega knieje, ktoś nie śpi, aby spać mógł ktoś, to są zwyczajne dzieje -Hamlet
zdaje mi się, że widzę, gdzie? przed oczyma duszy mojej.-Hamlet. Mickiewicz nawiązywał w balladzie Romantyczność
Wracając jeszcze do naszego wykładu. Panowie mówili również o Szekspirowskim szlaku turystycznym. Taka ciekawostka, a najpopularniejsza destynacja to Stratford-upon-Avon, miejsce urodzenia pisarza,
![]() |
| Przewodnik, który kupiłam sobie podczas pobytu w lipcu 1997r. |
Londyn- teatr Globe- miejsce pracy, Verona i Elsynor w Danii czyli Helsingor. Miałam przyjemność podążać tamtymi śladami, cały świat tam przyjeżdża. Tak wspaniale działa mit literacki.
Poniżej Dom Julii w Weronie, ale to wiadomo tylko postać literacka. W Weronie autentyczny jest natomiast doskonale zachowany amfiteatr z I wieku n.e, trzeci największy we Włoszech. Podziwiałam miasto we wrześniu 2022.
![]() |
![]() |
| Nad rzeką Avon- w głębi Królewski Teatr Szekspirowski. 1997r. |
![]() |
| Dom Anny Hathaway- żony pisarza. 1997r. |
![]() |
| Zrekonstruowany Dom Urodzin Szekspira.1997r. |
![]() |
| premiera w 1992 roku, ale ja byłam później. |
W kuluarach opowiadaliśmy o sztukach Szekspira, na których byliśmy w teatrze. Znalazłam program Hamleta, który widziałam pod koniec lat 90. Znakomita obsada. Spójrzcie. Ale z tego co pamiętam, to dziwne było to przedstawienie. Jakby współczesne. Podobał mi się Marek Walczewski, bo on zawsze szalony, Zobaczyłam dawno niewidzianą Ewę Żukowską i myślałam, że to Jadwiga Jankowska-Cieślak.
![]() |
| Bilet za 15 zł, fajnie. To zaraz po denominacji pewnie. |
Spotkania Szekspirowskie w moim mieście to rozmowy z fajnymi ludźmi.
Reszta jest
milczeniem.
Zapraszam do
refleksji na szekspirowski temat. Guciamal guciamal z pewnością mnie nie zawiedzie, jeżeli chodzi o przedstawienia😀.














































